Μια απόφαση που αναμένεται να επηρεάσει συνολικά τη συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις της λειτουργίας του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών στις τοπικές κοινωνίες των Μεσογείων εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, κρίνοντας ότι ο αεροπορικός θόρυβος μπορεί να αποτελεί σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση ακόμη και όταν δεν παραβιάζονται τα θεσμοθετημένα όρια θορύβου.
Η υπ’ αριθμ. 3966/2026 απόφαση εκδόθηκε έπειτα από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που κατέθεσαν ο Δήμος Σπάτων – Αρτέμιδος, ο Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας, το Πανελλήνιο Σωματείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Λειτουργίας Αερολιμένων «Περιβαλλοντική Αρμονία», καθώς και κάτοικοι περιοχών που επηρεάζονται από τη λειτουργία του αεροδρομίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και αρχικά είχε συμμετάσχει στην προσφυγή, ο Δήμος Ραφήνας – Πικερμίου αποχώρησε από τη διαδικασία πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης, με αποτέλεσμα η δίκη να συνεχιστεί χωρίς τη συμμετοχή του.
Παράλληλα, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι από τους θεσμικούς προσφεύγοντες απουσίαζε ο Δήμος Κρωπίας, παρότι και περιοχές των διοικητικών του ορίων συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που κατά καιρούς έχουν εκφράσει προβληματισμό για τις επιπτώσεις του αεροπορικού θορύβου από τη λειτουργία του αεροδρομίου.
Το δικαστήριο αμφισβητεί την επάρκεια των υφιστάμενων ορίων
Το στοιχείο που καθιστά την απόφαση ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι το δικαστήριο δεν περιορίζεται στην τυπική εξέταση της τήρησης των ισχυόντων ορίων θορύβου.
Αντίθετα, δέχεται ότι οι στιγμιαίες εκπομπές θορύβου άνω των 70 ντεσιμπέλ, ακόμη και όταν δεν συνιστούν παραβίαση των θεσμοθετημένων ορίων, εξακολουθούν να αποτελούν μορφή σοβαρής περιβαλλοντικής ρύπανσης.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι θόρυβοι αυτοί είναι επιβλαβείς και διαταράσσουν σημαντικά τον αναγκαίο για την ανθρώπινη προσωπικότητα ζωτικό χώρο, αλλοιώνοντας την κοινή ωφέλεια που απολαμβάνουν οι κάτοικοι από το περιβάλλον στο οποίο ζουν.
Με απλά λόγια, το δικαστήριο φαίνεται να υιοθετεί τη θέση ότι η συμμόρφωση με τα αριθμητικά όρια θορύβου δεν αρκεί από μόνη της για να αποκλείσει την ύπαρξη πραγματικής όχλησης ή περιβαλλοντικής βλάβης για τους κατοίκους.
Προστασία της υγείας και της ποιότητας ζωής
Στην απόφασή του το Μονομελές Πρωτοδικείο συνδέει άμεσα τον αεροπορικό θόρυβο με την προστασία της προσωπικότητας, της υγείας και της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Όπως επισημαίνεται, η απόλαυση ενός ήρεμου περιβάλλοντος χωρίς υπερβολικούς θορύβους αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του λεγόμενου «ζωτικού χώρου» του ανθρώπου, ο οποίος προστατεύεται τόσο από το Σύνταγμα όσο και από τον Αστικό Κώδικα.
Η ηχορύπανση μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την καθημερινότητα αλλά και τη σωματική και ψυχική υγεία των κατοίκων που ζουν γύρω από το αεροδρόμιο.
Υποχρεωτικά μέτρα και απειλή προστίμου
Η απόφαση δεν περιορίζεται σε θεωρητικές διαπιστώσεις αλλά επιβάλλει συγκεκριμένες υποχρεώσεις στην Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας.
Ειδικότερα, υποχρεώνει την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας να λάβει μέσα σε τέσσερις μήνες από την επίδοση της απόφασης συγκεκριμένα μέτρα ελέγχου και παρακολούθησης της τήρησης των διαδικασιών περιορισμού του θορύβου, να καταγράφει παραβάσεις και να επιβάλλει τις αντίστοιχες κυρώσεις.
Παράλληλα προβλέπεται η παρακολούθηση της τήρησης της απαγόρευσης χρήσης μέγιστης ανάστροφης ώσεως από τα αεροσκάφη, επίσης με δυνατότητα επιβολής κυρώσεων όπου διαπιστώνονται παραβάσεις.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, το δικαστήριο απειλεί την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας με χρηματική ποινή ύψους 10.000 ευρώ.
Δεν είναι η πρώτη δικαστική εμπλοκή, αλλά ίσως η σημαντικότερη
Η υπόθεση δεν αποτελεί την πρώτη δικαστική αντιπαράθεση γύρω από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της λειτουργίας του «Ελ. Βενιζέλος».
Κατά το παρελθόν, κάτοικοι και φορείς των Μεσογείων έχουν προσφύγει επανειλημμένα στη Δικαιοσύνη, ενώ το ζήτημα της ηχορύπανσης από το αεροδρόμιο έχει απασχολήσει τόσο τα πολιτικά δικαστήρια όσο και το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η νέα απόφαση, ωστόσο, φαίνεται να διαφοροποιείται ουσιαστικά από προηγούμενες δικαστικές κρίσεις.
Και αυτό διότι μετατοπίζει το επίκεντρο από την απλή τήρηση των θεσμοθετημένων ορίων θορύβου στην πραγματική επίδραση που έχει ο αεροπορικός θόρυβος στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Με άλλα λόγια, το δικαστήριο φαίνεται να αποδέχεται ότι η ύπαρξη νόμιμων μετρήσεων δεν αρκεί από μόνη της για να αποκλείσει την ύπαρξη ουσιαστικής όχλησης ή περιβαλλοντικής βλάβης.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο θα εξετάζονται στο μέλλον αντίστοιχες υποθέσεις περιβαλλοντικής όχλησης.
Σημαντική επιτυχία της νομικής ομάδας Παπακωνσταντίνου
Η συγκεκριμένη δικαστική εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς μετατοπίζει το επίκεντρο της συζήτησης από την απλή τήρηση των αριθμητικών ορίων θορύβου στην πραγματική επίδραση που έχει ο αεροπορικός θόρυβος στην καθημερινότητα των κατοίκων και στην ποιότητα ζωής τους.
Παράλληλα, αποτελεί σημαντική επιτυχία για τον διακεκριμένο νομικό Απόστολο Παπακωνσταντίνου και τους συνεργάτες του, οι οποίοι εκπροσώπησαν τους προσφεύγοντες και πέτυχαν την έκδοση μιας απόφασης που αναγνωρίζει ρητά ότι η προστασία του ακουστικού περιβάλλοντος δεν εξαντλείται στην απλή τήρηση των θεσμοθετημένων ορίων θορύβου, αλλά συνδέεται άμεσα με την προστασία της υγείας, της προσωπικότητας και της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Ανεξάρτητα από τις επόμενες δικαστικές ή διοικητικές εξελίξεις, η απόφαση 3966/2026 καταγράφεται ήδη ως μία από τις σημαντικότερες δικαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών γύρω από τη λειτουργία του «Ελ. Βενιζέλος» και τις επιπτώσεις που αυτή έχει στις τοπικές κοινωνίες των Μεσογείων.